Ruhsatsız (kaçak) veya ruhsata aykırı olan yapı; Bina niteliğindeyse ve belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi (sit alanı gibi) yerlerde ise, yapı sahibi hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 184. maddesi uyarınca imar kirliliğine neden olma suçundan dolayı soruşturma başlatılır.

Kaçak Yapı ve Kaçak Yapıya Ruhsat Alma

1. Kaçak Yapı Nedir?

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesine göre;

  • yapı ruhsatı alınmadan yapımına başlanan,
  • yapı ruhsatı ve eklerine aykırı yapılan,
  • yapı ruhsatı alınmadan yapılabilecek olmalarına karşın ilgili hukuksal düzenlemelere ve varsa projelerine aykırı yapılan

yapılar kaçaktır.

Yukarıdaki tanımlama çerçevesinde kaçak yapılar aşağıdaki biçimlerde ortaya çıkabilmektedir:

  • Yapı ruhsatı olmayan yapılar.
  • Köy yerleşik alanlarında köy muhtarlığından olur alınmadan yapılan yapılar.
  • Yapı ruhsatı ve eklerine uymayan yapılar.
  • Bilim ve sağlık kurallarına uymayan yapılar.
  • Kat düzenine uymayan yapılar.
  • Komşu parsele, yola ve öteki alanlara taşkın yapılar.
  • Bina yüksekliği, çatı eğimi, iç yükseklik, konutlarda bulunması gereken iç bölümler, saçak düzeyi gibi konulara uymayan yapılar.
  • Taban alanı katsayısına uymayan yapılar.
  • Komşu çekme aralıklarına uymayan yapılar.
  • Bina cephe hattına uymayan yapılar.
  • Bina derinliği sınırını aşan yapılar.
  • İmar bölgeleme ilkelerine aykırı ve kesin yapım yasağı olan yerlerde yapılan yapılar.

2. Kaçak Yapılar Ruhsata Bağlanabilir mi?

Kaçak yapılar ruhsata bağlanabilir. Yine 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesine göre; kaçak yapı yapıldığının ilgili yönetim birimince belirlenmesi, uygulama sorumlusunca (fenni sorumlu tarafından) saptanarak bildirilmesi ya da bir biçimde kaçak yapı yapıldığının öğrenilmesi üzerine, ilgili belediye ya da il özel yönetimlerince (valiliklerce), o andaki yapım durumu saptanır ve yapı mühürlenip yapımı durdurulur. Durdurma, yapı durdurma tutanağının yapı yerine asılmasıyla, yapı sahibine bildirilmiş sayılır. Bu günden başlayarak en çok bir ay içinde, yapı sahibi, yapısını yapı ruhsatına uygun duruma getirerek ya da yapı ruhsatı alarak, belediyeden ya da il özel yönetiminden mühürün kaldırılmasını ister.

(!)    Mühürleme işlemi için, yapı ruhsatı alınmadan ya da yapı ruhsatı ve eklerine aykırı olarak yapılmış bir yapının bulunması gerekir. Yapıda bir değişiklik yapılmaksızın kullanım amacının değiştirilmesi nedeniyle mühürleme yapılamaz.


Yapı ruhsatına aykırılık bulunan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu ya da yapı ruhsatı alındığı ve yapının alınan yapı ruhsatına uygun olduğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye ya da il özel yönetimince kaldırılır ve yapımın sürdürülmesine ya da yapının kullanımına olur verilir.

3. Ruhsata Bağlanamayan Kaçak Yapılar Ne Olacak?

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesine göre; yapı ruhsatına aykırılığın giderilmemesi ya da yapı ruhsatı alınamaması durumunda, yapı ruhsatı iptal edilir ve yapı ruhsatına aykırı ya da yapı ruhsatı olmadan yapılan yapı, belediye encümeni ya da il özel yönetimi kararıyla, belediye ya da valilikçe yıktırılır ve yıkım giderleri yapı sahibinden alınır.